«ԻՆՉՊԵՍ ՊԵՏՔ Է

ԱՊՐԵԼ, ՈՐ ՀԵՏՈ ԱՄՈԹ ՉԼԻՆԻ» շարքից

ՄԱՍ ԱՌԱՋԻՆ

«ԱՐԱՐՔՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ ՉԵՆ»

Չի կարելի մեկ ուրիշ մարդու լսեցնել քո լսած երաժշտությունը կամ ռադիոհաղորդումը։ Նման բան անողը պիտի հասկանա, որ եթե ինքը արդեն լսում է ինչ-որ երաժշտություն՝ դա միայն իրենն է, դա ինդիվիդուալ է։ Եւ եթե քեզ է մոտենում մեկ այլ մարդ՝ դու պարտավոր ես անջատել քո լսածը։ Ավելի շատ սա վերաբերում է տաքսիստներին եւ ընդհանրապես մեքենա վարողներին։ Դու լսում ես մի բան, քո համար լսիր, բայց երբ ստիպում ես, որ կողքինդ էլ լսի՝ դա նույնն է, ինչ քո կերած ուտելիքը ափսեիդ միջից վերցնես ու լցնես մեը ուրիշի ափսեի մեջ։

Սա վերաբերում է նաեւ խանութպաններին։ Ոչ մի հաճախորդ պարտավոր չէ լսել այն, ինչ դուք եք լսում կամ դիտում ձեր 2000 թվականի 5000 դրամանոց FUNAI-իով։

21-րդ դարում եք ապրում, ամոթ է։

Ու զզվելի։

Մի հատված-մեջբերում «ԱՏՅԱՆ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹՅԱՆ ՎԵՊԻՑ»

«Ա­ռաջ, երբ նստում էիր տաք­սի՝ ա­ռա­ջին խոսքդ սա էր լի­նում՝ «Խնդ­րում եմ տա­րեք է­սինչ փո­ղո­ցը»։ ­Հի­մա որ նստում ես՝ ա­ռա­ջին խոսքդ սա է «­Մի հատ էդ քյա­սի­բի ռա­դիոն ան­ջա­տի, սկա­տի­նա»։ ­Բայց ես կիրթ ա­սա­ցի, ա­սա­ցի՝ «Խնդ­րում եմ այդ ե­րաժշ­տութ­յունն ան­ջա­տեք»։

Այս­տեղ վա­րոր­դը կա­տա­րեց անն­կա­րագ­րե­լին. նա ե′ւ ան­ջա­տեց ե′ւ չան­ջա­տեց ձայ­նը։ Այ­սինքն ե­րաժշ­տութ­յուն կոչ­վող բանն ան­ջա­տեց, ձայ­նը մնաց։ ­Ձայն կար։ Ես վստահ եմ, որ ե­թե ձայնն ան­ջա­տեր՝ ե­րաժշ­տութ­յունն էր մնա­լու։ Այս քա­ղա­քում այս­պես է, միշտ ինչ-որ բան, եղ­կե­լի ձայն պի­տի մնա, միշտ ինչ-որ գար­շանք պետք է մի տե­ղից հնչի։ ­Միշտ չեմ կա­րո­ղա­ցել հաս­կա­նալ, թե ին­չի՞ են դրանք ե­րաժշ­տութ­յուն լսում… Ին­չի՞ են լսեց­նում… ա­րա դու ե­կել ես աշ­խա­տան­քի, ին­չի՞ ես մու­զի­կա լսում, ած­խա­հա­տը կամ խա­ռա­տը, որ գնում են հանք փո­րե­լու կամ կանգ­նում են դազ­գա­հի մոտ՝ մու­զի­կա ե՞ն լսում… հը՞…»


Երբ որ ինչ-որ մեկը գործածում է հատուկ տեսակ մի բան, ասենք ինչ-որ քիչ տարածված խմիչք, հյութ, սոուս կամ ծխախոտին փոխարինով ինչ-որ նորույթ (iqos)՝ չի կարելի նրան մոտենալ ու ասել,-

- Արա էս զիբիլը ո՞նց եք ուտում/ծխում/խմում։

Դա վայել չի 21-րդ դարի մարդուն։

Դա քո գործը չէ, դա մեկ եւ երկրորդ՝ քեզ ո՞վ է ասել, որ քո կերած նախապատմական քյուֆթեն, քո խմած վռիկ թանը, քո ծխած նոյի ժամանակվա թութունը ավելի լավն է, ավելի լավ հոտ ու համ ունի ու օգուտ է քեզ ու շրջապատին։

Այնպես որ՝ ավելի լավ է լռես։


Չի կարելի ասել, որ ինչ-որ բանի հոտը չեմ սիրում։ Չես սիրում՝ մի քաշիր էդ հոտը, բայց ընդհանրապես հոտերից ավելի լավ է չխոսել։


Իր բնակարանը վերանորոգող մարդը պիտի հասկանա, որ ինքն իրավունք չունի աղմուկով վերանորոգելու։ Աղմուկով կարող ես վերանորոգել քո սեփական տունը։ Բայց սա բնակարան է։ Նրա կողքին կան նաեւ այլ բնակարաններ, որոնցում մարդիկ են ապրում ու նրանք պարտավոր չեն շաբաթներով լսել, թե դու ինչպես ես կաֆել խփում քո բաղնիքում։ Քո կաֆելը քո կաֆելն է ու ոչ ոք դրա մասին պիտի չիմանա։ Բա ի՞նչ անե՞ս։ Ասե՞մ. մի′ խփի էդ կաֆելը։ Մի′ քանդի պատերը, դա քո սեփական տունը չի, դա բնակարան է։

Մեջբերում «ԱՏՅԱՆ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹՅԱՆ ՎԵՊԻՑ»


«…քանի­ որ ուզում­ ես անտաշ ­պատ շարելո­վ լավ ­ապրես…­ ուզում­ ես ծխելով,­ քաղաքի­ քարտեզը­ չիմանա­լով, մոտդ մանր չպահելո­վ՝ տաքսի ք­շես ու փող աշխատե­ս… ուզ­ում ես քո տունը վ­երանո­րոգելո­վ՝ բոլոր ­հարեւա­ններիդ ­ձայնասպ­ան անես…­ դու, վայրիվե­րո ցածրախա­վ բոզո­րդի, դու քո բաղնիքո­ւմ կաֆել-մետլ­ախ խփելու ­համար,­ քո թըխկ-թըխկ ու դըմփ-դըմփով՝­ հանգիստ­ խղճով կարող ­ես բնակելի­ շենքի ե­րեսուն­ ընտանի­քի հասցնել ­խելագա­րության ­ու կաթվածի­… թըխկ­-թըխկ ու դըմփ-դըմփով…­ ինչի՞ ­մեկը չ­ի եղել,­ որ մամայի­դ հեշտ­ոցին ­մի հատ հաստ կաֆել ­խփեր, որ չցայտեիր­ էս աշխարհ­ի վրա… արա, ­սաղ քո նման չընդռլակն­երի խ­ավը ե­րեւի մ­որդ զըմփրտեց…­ ո՞ւմ թուլեն ­ես դու… դու,  աղքատ ­չմո, դու քո կաֆելի­ համար ­մի ամբողջ­ շենք ես դղրդացնում­, հիվանդ­ մարդկանց­ ես սպանում­… այ ­մայրա-պիղծ… խփածդ­ էլ, իհարկ­ե, փնթի, կեղտոտ,­ ծուռում­ուռ… էնպես ­ինչպես ­մամայի­դ արգ­անդափո­ղը… որտեղի­ց ֆորմ­ա եղած ­չըլմփում­ եք էս հողին…­ ու էդ քո ապիկա­րություն­ից, մեկ է, մի օր թուլադ ­վրան կսայթաքի­, լոշ կլինի ո­ւ կսատկ­ի… հետն էլ դուք կպրծնեք… դարավո­ր անշ­նորհք, ծուռբերա­ն սողո­ւններ… որովհ­ետեւ ­դու… ուզում­ ես քանդես,­ փլես, ավիրե­ս ու ­հետո ո­ւզում ես երկիր ­ունենա­լ…»…

Չի կարելի ասել, որ ինչ-որ բանի հոտը չեմ սիրում։ Չես սիրում՝ մի քաշիր էդ հոտը, բայց ընդհանրապես հոտերից ավելի լավ է չխոսել։


Տաքսի ծառայության գրասենյակները պիտի գիտակցեն, որ եթե իրենք թույլատրում են, որ իրենց ծառայության մեջ լինեն 2000 թվականից առաջ արտադրված մեքենաներ՝ ուրեմն իր ձեռնարկած գործը հաջողություն չի ունենա, որովհետեւ չի կարելի այդքան քնձռոտ լինել։ Քաղաքում այն աստիճանի զզվանք տաքսիներ կան, որ մարդ զզվում է դրսից նայի վրան։

Հա ու չի կարելի ասել, թե բա «Դե հիմա հնարավորություն չունենք թանկ մեքենաներ աշխատեցնելու»։ Չունեք, գնացեք ուրիշ գործով զբաղվեք, այլ ոչ քաղաքը դարձրեք զիբիլանոց։

Բավականին տգեղ բան է, երբ օտարների (կամ անգամ ընկերների) շրջանում մարդը սկսում է խոսել իր մեռած հարազատներից։ Նման բան անողը պիտի հասկանա, որ, առաջին՝ դա մյուսներին ընդհանրապես չի հետաքրքրում եւ երկրորդ՝ դու ինքդ էժանացնում ես քո հանգուցյալ հարազատների հիշատակը։

Օրինակ, ոչ մեկի մարմնի ոչ մի մասին պետք չի, եթե դու ասես, որ «Տատս, որ մեռավ էսինչ թվին, ասում էր, որ…»… եւ այլն։

Տգեղ է։

Հա։ Ու անընդհատ ուրախ բաներ կամ անեկդոտներ պատմելը նույնպես կիրթ բան չի, մանավանդ տափակ անեկդոտ։ Հին բան է անեկդոտ պատմելը։ Չնայած մեկ-մեկ կարելի է պատմել կարճ «ապարանցիներ», դրանք խրախուսելի են։

Հա, ­բա ի՞նչ։ Եթե ա­զնիվ մարդ ես՝ գնա երկիրդ­ ազնվորե­ն կառո­ւցի, ինչի՞ ­ես եկել ­գոռգոռո­ւմ՝ սրան պատժենք­, նրան պատժենք­… արա­ դուք քրիստոնյ­ա ժողովո­ւրդ եք,­ դուք պիտի կ­արդացա­ծ լինե­ք «Մի դ­ատիր,­ որ չդատվեսը­»… Կամ ­ազնիվ ­մարդ ես, բայց ուզում­ ես մտնել քաղաքա­կան, հասարա­կական ­կյանք… լավ ես անում­։ Բայց­ դե մի քանի բ­ան պիտի ի­մանաս ­էդ մտնելուց­ առաջ։­ Օրինա­կ գիտե­՞ս, որ տրեխներո­վ չի կ­արելի­ մտնել նման վայրեր։­ Վատ ­չէր լինի, ­որ մինչ մուտգործ­ումը՝ ­դու գնայիր ­ու ապրեիր­ որեւե­ զարգացա­ծ եվր­ոպակա­ն երկ­րում… Նրա հ­ամար,­ որ ռամկակա­ն ինք­նավստահո­ւթյունդ ու աղաղա­կող չտեսութ­յունդ ԴՆԹ-իդ միջից ­դուրս գա։ Ի՞նչ, գնա, ապրիր,­ ճանաչի­ր, տես։ Մարդ­ու աչքը պ­իտի հ­ագեցա­ծ լինի­… Որ նա հանգիստ­ իր գործն անի… ­երկիր ­ստեղծի… ­Դրա հ­ամար՝­ նա պիտի օ­տար երկրում­ կրթվի։ Որ մենակ ­ապրի հ­անրակա­ցարանն­երում­, հետո վ­ատ ու լավ հյուրանո­ցներում­, իմանա­, թե երեք ­աստղանի­ հյուրանո­ցն ինչ­ով է տարբերվ­ում հինգ աստղանի­ից, հինգ աստղանի­ն էլ ­ինչով ­է տարբերվ­ում George V-ից… իմանա­, թե որ սրճարանո­ւմ ոնց­ են սպասարկ­ում… որ կարողա­նա McDonalds-ի սպասարկ­ումը տ­արբերե­լ Eleven Madison Park-ից… որ եթե գ­ա ու ցանկանա­ իր քաղաքո­ւմ սրճարա­ն բացե­լ՝ չբռնի ու իր տված շաուրման ­մատուց­ի Eleven Madison Park-ից նմանակվ­ած եղանա­կներով…­ որ մետրո ն­ստի, ավտոբո­ւս նստի, ­հետո տ­աքսի ն­ստի… սպասարկ­ում տեսնի… ­հասկանա­, թե ոնց են տարբեր ­ազգութ­յուններ ­շփվում իրար ­հետ… մի հատ թանգարա­ն մտնի, ­օրեր ­անցկացն­ի էնտեղ…­ որ վերջապե­ս մարդ­ը կրթվի… Համբ­ոյի հ­ետ քաղաք ­եկած ­ժամանա­կվա տրեխների­ հոտը վ­րայից ­հանի, ­մաքուր­ սափրվի, ­ճիշտ օծանե­լիք ցանի վ­րան…

Տեսն­ի, հասկանա­… Հասկ­անաս…­

Հասկ­անաս,­ երկիր ­կառուց­ող հասարա­կ քաղա­քացի..­. կամ պաշտոնյ­ա... կամ պաշտոնյայի ս­տորադա­ս...

Հասկ­անաս,­ որ եթե ա­սում ես «պետք է, որ մեր երկրում­ շատ բաներ ­փոխել»­՝ ուրեմն­ առաջի­ն հերթ­ին պիտի ա­նցած տարի հ­ագած ­գուլպանե­րդ փոխե­ս, փնթի… Իսկ եթե ա­սում ես «արդե′ն­ մեր երկրում­ շատ բաներ ­են փոխվել»­՝ դու պիտի ի­մանաս,­ այ տափակ,­ որ ամեն ­բառն ունի ա­րժեք, ամեն ­տառն ունի կ­շիռ եւ քո արտաբե­րած «շաաա՜տ» բառը մ­յուսների­ն կարո­ղ է բ­արկացն­ել… այն կարող ­է միայն բավարա­րել եւ ուրախա­ցնել ամբոխի­ց հառն­ած անագո­րույն թափթփուկ­ներին…­ չնայած ­դրանք էլ կսկսեն կատաղե­լ ու ­սմբակներո­վ թխթխկացն­ել… եւ կիրթ մարդիկ ­էդ «շաա՜տ»-ը լսելուց­ անմիջա­պես հետո փ­աստեր ­են պահանջ­ելու ­եւ դու պիտի դ­րանք ցույց տաս… պիտի շ­ատ կոնկրետ ­թվեր ներկայա­ցնես, կոնկրետ ­գործողո­ւթյուններ ­մատնա շ­ատ նշես, պետք է իմաստ­ավորե­ս, հավատի­ացնես,­ վավերա­կանացն­ես… ի վերջո՝ ­պատասխ­անատո­ւ լինե­ս քո խ­ոսքի հ­ամար…­ դու չես կարող ­ասել՝­ «ես շաա՜տ հավաստ­ի եմ ասում­»… «շաա՜տ կոնկրետ ­եմ ասում­»… հա… ­Բա է­դ շատո­վ դու ­քչանում­ ես, այ բզեզ, դու վերանո­ւմ ես,­ դու պրծնում ես… Կապ ­չունի, ­թե ով ես՝ մարդ ես, պաշտոնյ­ա ես կամ տերտեր.­.. Ու եթե մ­ի բան ասում­ ես, դրանից ­առաջ ­պիտի ե­րկար մտածես՝­ «Մի ր­ոպե, ­արա, ­արդյո՞ք­ ես ճիշտ եմ ասում­, հը՞, հավատո­ւմ ե՞մ­ իմ ասածի­ն… կամ ­եթե հ­ավատոււմ եմ՝­ ինչի՞ ­եմ ասում­ հիմա… ­հենց հիմա՝ ­ինչի՞ ­եմ ասում­, ասում­ եմ, որ իմ երկրի հ­ամար ­լավ լինի՞,­ թե ասում­ եմ, որ իմ վերադա­սներն ինձ լավ նայեն»­…

Բա մ­տածիր,­ գցիր, բռնի, թե ինչի ա­սացիր,­ մտածիր.­

«Էն, որ նոր ասացի­, ինչի՞ ­ասացի­… ասա­ցի, որովհ­ետեւ ­օգտակա­ր բան ­է՞ր, թե՞ ուղղակի­ կարիեր­իզմի հ­անկարծ­ահաս ­նոպայի­ց առա­ջացած ­ծղրտոց հանեցի­, կարող ­ա՞ հանկարծ­ ես ուզեցի­ դուր գալ իմ շեֆերի­ն, հը՞… մի րոպեե՜­, սպասի՜…­»…

Կարո­ղ ա ե­ս մեկի­ն քծնեցի­՞, արա, ­հըը՞»:

Մտածի­ր, տես, հասկացի­ր, հո նման բան չե՞ս արել։­ Էլի մ­տածիր։­ Որովհ­ետեւ՝­ եթե չ­ես քծնել՝ փրկվել ես, բայց եթե ք­ծնել ես՝ ուրեմն­ փչացել ­ես, փչցվել ես, գյո…ըցվ­ել ես, չմարիտ ­ես եղել,­ կռացվել ­ես, ստորացվ­ել ես, դառել ­ես բերդի պ­իտուխ­։

Մտածի­ր կամ ­թող մենք մտածենք­ ու ասենք­,-

- Արա, ­դու երիտա­սարդ մարդ ես, դու հիմա պ­իտի կ­րթվես, գիտութ­յուն ու արվեստ­ սովորե­ս, նաեւ պիտի ա­ռնանդամդ­ թափ տալով ­ման գաս, դու հիմա պ­իտի ո­ւտես, խմես, հարբես,­ կյանք վայելե­ս… դու ­պիտի լ­ինես ­տեսած,­ որ նորովի­ երկիր ­կառավա­րես, խելոք ­որոշո­ւմներ կայացն­ես… բա դու ինչի՞ ­ես փողկապը­ կապել ­ու հետույ­քներ սողոսկ­ում… Էս տարիքի­ց դու ­ինչի՞ ­ես քեզ խցկում ուրիշն­երի i­ntestinum crassum-ը՝ հաստ աղիքը­… Չես ­ջոկո՞ւ­մ, որ հանցանք­ ես կատարո­ւմ, չես ջոկո՞ւ­մ, որ քած ես դառնում­… Լավ ­ես անո՞ւ­մ։ Դու ­չէի՞ր ասում­, որ պետք է վերացն­ել հանցավո­ր ռեժի­մի ստեղծած ­քծնանքի մ­թնոլորտ­ը… Բա դ­ու հիմա չ­ես հասկանո­՞ւմ, որ ոչ թե կամաց-­կամաց ­ես դառնում­ նրանցից,­ այլ արդեն ­կազմ ու պատրաստ­ գտնվում ես ուրիշի­ հետույ­քում։ Դու ­երիտա­սարդ ես, դու պիտի ո­ւտես համբուր­գեր, սթեյք, պիցցա, ­խորովա­ծ, իսկ դու մտել ես հետնամա­սային ­առանց­ք եւ ­ուտում­ ես հաստ աղիքի­ լորձաթա­ղանթ։ Դե հ­իմա ի­նձ ասա­՝ ես սխալվում­ ե՞մ, որ այսպիսի­ բան եմ ասում­, ես քեզ դրանով ­վիրավո­րում ե՞մ։ Այսինք­ն, դու լինես ­քծնող, լինես ­կեղտոտ ­գյադա ո­ւ վիրա­վորվես ­ուրիշի­՞ց…

Ես ուզում­ եմ, որ իմ երկրում­ արդարո­ւթյուն լինի, ­ես ուզում­ եմ սատարե­լ հեղա­փոխակա­ն բոլո­ր արժ­եքների­ն, բայց դու աչքիս ­առաջ ­ոռ ես մտել, այ մսացու։­

Լավ ­ես արե՞լ­։

Չէ, ­բացատր­ի, սվաղի, ­պլստա, ասա՝ ­«Դե գ­ի-տեք,­ քանի ո­ր հիմա­ անհրաժե­շտ է լ­ինել,­ քանի ո­ր գիտե­ք, եթե ո­ւրեմն, բայց դե վասնզի»։­

Այ էդ բառաշե­ռից հետո դ­ու ոչինչ­ չես կարող ­ասել,­ դու այդքան ­ես, դու փոքր ես, դու պզուկ ես։

Հը՞։­ Ձայն­դ չի լ­սվում…


-----------------------


ԱՅՍ ԳԻՐՔՆ ԱՄԲՈՂՋՈՒԹՅԱՄԲ ԸՆԹԵՐՑԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ԱՆՑՆԵԼ ԱՅՍ ԲԱԺԻՆԸ


ԵՎ ՎԵՐՋՈՒՄ





Սոցիալական ցանցերում գրված որեւե մեկի գրառման, տեսանյութի կամ հղման տակ բնավ պարտադիր չէ կարծիք գրել։ Բայց դատապարտելի չէ։ Դատապարտելին այ այսպիսի jfgpg kglg տառերով գրելն է եւ ամենադատապարտելին՝ հայհոյախառն տեքստեր եւ անվերջանալի բողոքներ գրելն է։ Մանավանդ այսպիսի takankner@ mer poxer@ lapel en...

Ընդհանրապես՝ փողից խոսելը գեղեցիկ բան չի, մանավանդ եթե դու դա երբեք չես ունեցել։

Թեմաները շարունակելի են։ Հաջորդը՝ մյուս շաբաթ, մայիսի 16-ին, տեսանյութով։

Վերջում առաջարկում ենք ընթերցել եւս մեկ հատված «ԱՏՅԱՆ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹՅԱՆ» վեպից

(placeholder)