ՌՈՒԲԵՆ ՍԵՎԱԿ

17/07/2013


Unknown

 

1885-1915

Ռուբեն Սեւակի մասին

Բանաստեղծություններ

 

Կարապները

Գիշեր է լուռ, հանդարտ գիշեր ամարուան.
Մութը պատե՛ր է երկինքը համօրէն.
Հեռուներէն քանի մը լոյսեր միայն
Իրենց ձիւնը վար կը կաթեն յուլօրէն:

Ո՛չ մէկ շըշուկ: Լռութիւնը կը թրթռար
Անծի՜ր, անծա՜յր լայնութեան մէջ օդերուն.
Ու բացխփուող աչքերու պէս, ափին վրայ,
Քաղաքներու կը պլպլայ լոյսն հեռուն:

Բարձրը, մոթին ալքերուն մէջ, հեռակայ
Ժիւրաներու ստուերները լո՜ւռ կը մրափէ.
Աւելի՛ վեր, արհամարհոտ ու հսկայ,
Ալպեաններու սէգ ճակատն է սատափէ:

Զոյգ ալեփա ռ շղթաներու դարաւոր
Օրրանին մէջ ընկողմանած հոլանի՛,
Լեռներու վեհ հուիներուն պէս աղուոր,
Կը քնանայ կապոյտ հոգին Լէմանի:

 

 

Հոգիս

Հիւանդ տերեւ մը տեսայ կանանչին մէջ դաշտերուն:
Ի՜նչ աղուոր էր գարունը, փափուկ հովէն օրօրուն
Սիրուն խոտերը դաշտին, ծաղիկներն ալ բիւր գոյնով
Կը խնդային լռելեայն, գաղջ արեւուն տակ գինով:

Բայց գարնային կենսաւէտ այդ պարին մէջ մոլորուն՝
Հիւանդ տերեւ մը տեսայ, կանանչին մէջ դաշտերուն.
Չորցա՜ծ տերեւ մը նիհար, որ զեփիւռին հպումով
Մեռելամերձ կը դողար՝ մարգերուն մէջ անկաթով:

Սիրտս անհուն ցաւով լի՝ ես ծռեցայ սգահար
Մատներուս մէջ առի զայն, ու իր մարմինը նիհար
Գուրգուրանքո՜վ, արցունքով մօտեցուցի շրթունքիս…

Անժամանակ թարշամած գարնան տերեւ մ’է հոգիս,
Ծաղիկներուն մէջ կեանքին, զեփիւռին տակ մայիսի.
Ա՜լ ժպտելու անկարող, ան կը դողա՜յ, կը մսի՜…

Հիւանդ տերե՜ւ մը տեսայ կանանչին մէջ դաշտերուն…

 

Երէկ գիշեր
Օր. Léna De Cosmis-ին
Լսից՞ր դուն երէկ գիշեր պատուհանէդ,

Երբ սէրերուս գիշերամոլ դեւերուն հետ,

Ու սուգերուս հսկաներուն հետ խօլապար,
Մայթին վըրայ, ձիւնի՛ն վըրայ երբ խօլաբար,
Երբ հեգնաբա՛ր կը վազէի ու կու լայի,
Երէկ գիշեր, սառ մայթերուն վրայ ամայի
Հեծքը քայլիս՝ քու երգերուդ մէջ զուարթուն՝
Լսեցի՞ր դուն…

Ու դիտեցի՞ր երէկ գիշեր վարագոյրէդ,
Երբ տանջուո՛ղ, չի հասկցուած քամիին հետ,
Ու խաւարին ոգիներուն ալ հետ բոլոր,
Տառապանքիս ճամբանորէն քայլամոլոր,
Երէկ գիշեր մութ պատուէրիդ երբոր հըլու՝
Կը տանէի հեռաւոր փո՛ս մը թաղելու
Սրտիս զազի՜ր դիակը դե՜ռ տա՛ք, տրոփո՛ւն,
Դիտեցի՞ր դուն….

Ու լացի՞ր դուն պատուհանիդ քով ինքնիրեն,
Երբ տրտմօրէ՛ն, ու հեգնօրէ՛ն, վայրագօրէ՛ն,
Իջնող ձիւնին ու ուռոյցքին մէջ քամիին՝
Թափառայած քայլերըս ոճիրն կը քաւէին
Օ՜ր մը ճամբուս վրայ հանդիպա ծ ըլլալու քեզ…
Օ՜, դուն որ մո՜ւթ կը ծնանիս ու թո՛յն կ’երկնես,
Երէկ գիշեր վարագոյրիդ ետին արթուն,
Չի լացի՞ր դուն…

 

ՍԻՐՈՅ ԱՂԲԻՒՐԸ

Ահա կու գամ երջանկութան ակերէն,
Արիւնըս դե՜ռ երազօրէն կը հեւայ,
Ու արցունքեր արեւանունքըս կ’այրեն:

Աղբի՜ւր, աղբի՜ւր, ինչ հըրճուանքով տենդագին
Երկարեցի թշուառ շրթնե՛րսը ակիդ,
Ու ի՜նչ սիրով ըմպեցի ջո՛ւրըդ անգին:

Օհ, կ’ուզէի մընալ յաւէտ ակիդ քով,
Նիհար ճակատս կռթնցնել քու քարիդ,
Թաղուիլ ջուրիդ երջանկութեա՜ն պատանքով:

Ու կ’ուզէի հալիլ կուրծսըդ մէջ անհետ,
Լոյծ մարմնոյդ մէջ կաթի՝լ մ՞ելլլար, կէ՜տ մ’ըլլալ,
Երգե՝լ, հեւա՜լ, քեզի նընան, քեզի հետ:

Ի՜նչ մոգութիւն կար մարմինիդ մէջ համակ,
Ի՜նչ կ’ըսէին ալիքներըդ վազելով,
Ու ի՜նչ հըմայք կար փրփուիդ մէջ ճերմակ:

Շրթունքըս դե՜ռ քեզ կը փնտռեն տենդագին,
Ու հըրատապ այտերէս վար մեղմօրէն
Դողդըղալով կը սահի ցօ՛ղը կեանքին…

Ահա կու գամ երջանկեւթեան ակերէն…

 

 

ԼՈՒՍՆԱԿ ԼՈՅՍՈՎ

Սա ծառին տակ բազկատարած
Մարմար լի՜ճ կայ լայնատարած:
Լուսնակ լոյսով՝ լեզու առած
Քարերը հէքիաթ մը կը խօսին…

Ասպետ մ’ամէն վերջալոյսին
Ջուրի ոգւոց հետ միասին
Հոն կը ձօնուէր սիրած կոյսին.
Քարերն արիւն, կիրք կը հոսին…

Քարացեր է Սիրոյ Արքան…
Ինչո՞ւ կու լաս, լո՜ւռ սիրական:
Ես գիտեմ սէր մ’ահաւոր քան
Ա՛յն, որ քարերը կը խօսին…

Սէրն անո՛նց, որ տարիներով
Կ’ապրին անխօ՜ս, դողդոջ յոյսո՜վ
Յուսալով, որ լուսնեակ լոյսով
Իրենց քարե՛րն օր մը խօսին:

 

 

ԺՊԻՏ

Ցանկայարոյց ու միամիտ
Բոյրի մը պէս տարտամօրէն
Հոգիիս մէջ կ’իջնես նորէն,
Ո՜վ կանացի միսթիք ժըպիտ:

Մութ բաժակիդ գոգը վայրի
Հազար բոյրեր կ’եռան գինով.
Դուն ի՞նչ ունիս, որ հատնումով
Թարթիչներուդ վրայ կ’այրի:

Անգաղտնապահ վանկերդ ամէն
Սիրով, տենդով, ցաւով յղի
Գիշերներուն՝ գաղտագողի
Փլատակնե՛րը կը պատմեն:

Ու ամպաիշտ խունկի մը պէս
Անուրջի մը պէս տարօրէն,
Ալիքնե՜րդ զիս կ’ողողեն,
Կարծես հոգի՜ս լացնել կ’ուզես…

Ահա գերի՜ն եմ հըպումիդ,
Սեւ աչքերուդ մութը բոլոր
Զիս կը վարէ քայլամոլոր…
Ո՞ւր, ո՞ւր այսպէս, ահե՜ղ ժըպիտ…

 

1. ԱՍՊԵՏԻՆ ԵՐԳԸ
ճերմակ ձին է թամբեր, տեսե՛ք.
Ոսկի թամբին վրայ կանգնած սէգ
Լռին կ’երթայ ասպետն, ըսէ’ք,
Ասպետը սէգ դէպ ո՞ւր կ’երթայ…

Կը խրոխտայ վէս ձին կոյսի պէս.
Արշալո՜յս է, ծաղկի հանդէս,
Հազար թռչներ կ՚’երգեն անտես
«Ասպետն, ըսէք, դէպ ո՞ւր կ’երթայ…

Հետեւորդներն ո՞ւր են աղուոր.
Ռազմի՞ կ’երթայ ան ահաւոր.
Ո՛ չ, իր սրտէ’՚ն է վիրաւոր.
Ասպետն, ըսէք, դէպ ո՞ւր կ’երթայ…»

Ահա հասաւ ժայռին գագաթ
Դէմքը ծածկեց ձեռքով երկաթ,
Խոյացաւ վար ձին խանդակաթ.
Ասպետը սէգ մահուան կ’երթայ..

 

ԳԱՑՈՂ ՄԱՐԴԸ
Չեմ գիտեր ո՛վ, չեմ գիտեր ո՛ւր
Կ՚երթայ… Հի՜ն, հի՜ն ասպետ մ՛է լուռ
Կ՚ըսեն՝ ձիուն վրայ տխուր
Կ՚երթայ շո՛ւտ, շո՛ւտ, չեմ գիտեր ո՞ւր…

Կը տեսնեմ մեծ շուքն իր նիհար
Վերջալոյսին, ամպերէն վար,
Սեւ նժոյգին վրայ հոգեւար
Սարէ՜ն կ’երթայ, չեմ գիտեր ո՞ւր…

Կ՚երթայ շո՛ւտ, շո՛ւտ, ու չի տեսներ
Որ ետեւէն բիւր կմախքներ
Ա՜լ վազելէն շատ են յոգներ,
Ան կ՚երթայ շո՛ւտ, չեմ գիտեր ո՞ւր…

Կ՚ըսեն՝ դդեակ մ’ունի աղուոր
Կամ ուխտ մը սուրբ, սէր մ’հեռաւոր,
Ու հոն կ’երթայ… Եւ գիտեմ որ
Տապան մ’ունի, չեմ գիտեր ո՞ւր…
Ահա մինակս եմ, անզէ՜ն, յուսահատ,
Ու ահա դէմս ես, ո՜ւշ է արդէն, վա՛տ.
«Սիրէ՛ զիս» ըսաւ։ Ո՛չ հեծկլտացի…
Ինչո՞ւ եկեր ես նորէն խռովել զիս.
Ղրկեր եմ արդէն զինուորներն Յոյսիս.
— «Գիտե՞ս ուր», – ըսաւ։ Ոչ, հեծկլտացի։
Երբեմնի Դշխոս երեւցաւ ինծի,
Վա՛ր քաշեց դէմքէս թեւերս պղնձի.
«Կ’արտասուե՞ս, Ասպետ»։ Ո՛չ, հեծկլտացի։
Սուրացի՜ն, նետերն արձակելով վէս
Արեւո՜ւն դէմ, օ՛րն անիծելու պէս.
«Կը դառնա՞ն»,– ըսաւ։— Ո՛չ, հեծկլտացի։